Chọn loại đèn cho phim hoặc chương trình truyền hình hoặc video mà bạn sẽ quay có thể là một nhiệm vụ khó khăn, vậy nên chúng tôi quyết định tạo một danh sách các loại đèn để bạn tham khảo.

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Ánh sáng là một yếu tố quan trọng trong mọi bộ phim và video. Nó có thể giúp bạn thiết lập tone, hình ảnh chuyên nghiệp, và tạo không khí cho câu chuyện. Trong bài viết này, chúng tôi muốn tổng hợp tất cả các ý tưởng và kỹ thuật trong kế hoạch chọn đèn để quay. Đây là các set up ánh sáng cho phim và video quan trọng cho việc kể chuyện.

Bên cạnh máy quay, ống kính và góc quay thì cách định hình và sử dụng ánh sáng trong phim là một trong những bài học quan trọng nhất và đặc trưng nhất mà một nhà làm phim cần có trong bộ công cụ của họ. Và set up ánh sáng ba điểm không phải là duy nhất. Điều quan trọng là làm sao cho hình ảnh trông ‘điện ảnh’ nhất có thể.

Hãy bắt đầu nào!

Đầu tiên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu một số định nghĩa trong ánh sáng.

Chúng ta sẽ nói về ánh sáng cho phim và video. Không chỉ là set up ánh sáng ba điểm thông thường và các loại set up cố định khác. Chúng ta sẽ cùng làm rõ về việc sắp xếp và lên kế hoạch chiếu sáng để giúp bạn thực sự thấy được bạn muốn gì trên màn hình.

Key Light là gì?

Key light là nguồn sáng chính, cơ bản cho một cảnh. Nó là nguồn sáng mạnh nhất và trực tiếp nhất. Về cơ bản, key light sẽ là nguồn sáng chủ yếu chiếu sáng cho đối tượng hoặc diễn viên trong cảnh.

Tóm tắt về key light

High Key Lighting là gì?

High key lighting là một phong cách chiếu sáng cho phim, chương trình truyền hình và nhiếp ảnh. Phong cách này giảm tỉ lệ ánh sáng trong cảnh. Trong những ngày đầu của điện ảnh, kỹ thuật này được tạo ra để xử lý vấn đề độ tương phản cao trong hình ảnh, nhưng giờ thì nó được các nhà làm phim dùng để điều chỉnh tâm trạng và tone của một cảnh.

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Tóm tắt về High Key Lighting

Low Key Lighting là gì?

Low key lighting là kỹ thuật chiếu sáng cho phim sử dụng một nguồn sáng gắt (hard light) để bao phủ cảnh trong vùng shadow. Low key lighting nhấn mạnh độ tương phản và vùng màu đen.

Low Key Lighting:

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Fill Light là gì?

Fill light giúp khử vùng shadow do key light tạo ra. Fill light được đặt phía đối diện key light và thường có cường độ yếu hơn so với key light.

Tóm tắt về Fill Light

Backlight là gì?

Blacklight chiếu từ phía sau của diễn viên hoặc chủ thể. Nó được đặt cao hơn đối tượng mà nó chiếu sáng. Backlight được dùng để tách đối tượng hoặc diễn viên ra khỏi background. Backlight mang lại hình dáng và chiều sâu. Nó giúp khung hình mang tính ba chiều hơn.

Tóm tắt về Backlight

Set up ánh sáng hai điểm

Dùng key light và fill light để vẽ một đường về phía đối tượng.

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Hoặc bạn cũng có thể dùng set up ánh sáng ba điểm truyền thống, bao gồm một key light, một fill light và một backlight.

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Bạn biết gì về các thiết bị ánh sáng?

Về ánh sáng cho phim và video, có rất nhiều thứ chúng ta phải biết, nhưng chúng tôi muốn phân loại các thiết bị ánh sáng trước để cung cấp cho bạn các kiến thức cơ bản trước khi mọi thứ trở nên phức tạp hơn.

Đèn cơ bản

Các loại đèn cơ bản cho ánh sáng gắt, tạo ra các vùng shadow gắt. Ánh sáng chiếu trực tiếp từ đèn ra, không qua bất cứ bộ lọc nào.

Ví dụ về các đèn cơ bản

800W “Redhead” và 2000W “Blonde”

Đèn Fresnel

Fresnel lens là một loại thấu kính được chia ra thành các vòng tròn đồng tâm lặp lại. Điều này tạo ra một thấu kính mỏng hơn so với một thấu kính thông thường có công suất tương tự. Thấu kính nào cho ánh sáng đều và cho phép thay đổi kích thước chùm tia sáng phát ra, cho ánh sáng tập trung vào một điểm hoặc tràn đều ra xung quanh. Nó làm điều này bằng cách thay đổi khoảng cách giữa bóng đèn/gương phản xạ đến thấu kính.

Ví dụ về đèn Fresnel

The ikan Helia HF40.

Nguồn sáng từ các thiết bị ánh sáng dân dụng

Nguồn sáng dân dụng là một nguồn sáng đến từ một đối tượng trong cảnh quay. Để gian lận về độ sáng hoặc độ mờ, các bóng đèn hiện có được thay bằng các bóng đèn khác có công suất hoặc nhiệt độ màu khác.

Ví dụ về nguồn sáng từ các thiết bị ánh sáng dân dụng

Đèn flash, đèn ngủ, đèn chùm, nến…

Điều gì ảnh hưởng đến hiệu suất của mỗi nguồn sáng?

Không phải nguồn sáng nào cũng như nhau. Nguồn sáng và ánh sáng là những thứ khó xử lý. Bạn cần phải lên kế hoạch cho mọi tình huống. Nhưng tin tốt là bạn có thể điều chỉnh được ánh sáng. Hãy xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến ánh sáng trong mỗi cảnh mà bạn quay.

CRI

CRI là viết tắt của Color Rendering Index – Chỉ số kết xuất màu. CRI mô tả khả năng tiết lộ màu sắc vật thể của nguồn sáng, so với màu sắc mà một nguồn sáng tự nhiên cung cấp. CRI cao nhất là 100. CRI 100 thường nói đến một màu đen hoàn hảo, như nguồn sáng từ đèn sợi đốt hoặc ánh sáng mặt trời.

Nhiệt độ màu

Nhiệt độ màu mô tả màu sắc của ánh sáng trắng từ một nguồn sáng phát ra từ một vật thể màu đen tuyệt đối ở một mức nhiệt độ nhất định được đo bằng độ Kelvin. Vâng, về cơ bản thì nó là như vậy. Bạn sẽ hiểu về nhiệt độ màu tốt hơn nếu bạn từng thay một bóng đèn ở nhà và để ý rằng nó không phát ra màu sắc tương tự như các bóng đèn khác của bạn. Ánh sáng có thể ấm (vàng/cam) hoặc lạnh (xanh dương). Nhiệt độ màu cũng có thể ảnh hưởng đến tone của câu chuyện. Ánh sáng tốt nhất không lạnh cũng không nóng, cho phép tạo một

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Nhiệt độ màu của các nguồn sáng khác nhau

Bạn có biết đâu là nguồn phát ra ánh sáng mà bạn đang sử dụng không?

Giờ thì chúng ta bắt đầu tìm hiểu những thứ thú vị hơn. Nguồn sáng thay đổi tùy thuộc vào loại bóng đèn bạn đang sử dụng. Loại bóng đèn bạn dùng sẽ ảnh hưởng đến nhiệt độ màu và cường độ ánh sáng của bóng đèn cũng có thể làm thay đổi chỉ số CRI. Vậy nên chúng ta hãy cùng tìm hiểu sâu về vấn đề này.

Đèn sợi đốt (Quartz Halogen/Tungsten Halogen)

Đèn sợi đốt là gì? Đèn Tungsten hay Tungsten Halogen là bóng đèn dây tóc, được sử dụng phổ biến ở nhà và văn phòng nhưng đã dần được thay thế bằng các loại bóng đèn khác có tuổi thọ cao hơn và độ tin cậy cao hơn. Điều làm nên sự khác biệt của các loại bóng đèn này là chúng tận dụng được lợi thế của cái gọi là “chu trình halogen”. Mỗi bóng đèn có khí nén Halogen bên trong. Khí gas đó giúp chống hiện tượng tái trầm tích/lắng đọng của dây vonfram bên trong và giúp dây tóc bóng đèn liên tục cháy sáng và tỏa ánh sáng rực rỡ.

Đèn sợi đốt hoạt động ở nhiệt độ cao, và dó đó có nhiệt độ màu cao hơn, và cường độ sáng lớn hơn.

Bóng đèn sợi đốt thường được dùng để giả lập ánh sáng ban ngày vì nó cho ánh sáng ấm áp. Chúng thường được dùng với các loại đèn thông thường hoặc đèn Fresnel. Chúng có công suất lên tới 200kW và thường có công tắc điều chỉnh độ sáng để giúp kiểm soát ánh sáng trực tiếp. Chúng phát ra ánh sáng có quang phổ liên tục từ tia cực tím đến tia hồng ngoại, cho chỉ số kết xuất màu gần như hoàn hảo.

Nếu bạn muốn thay đổi nhiệt độ màu, bạn cần phải dùng gel.

Ứng dụng của đèn sợi đốt

Các nhược điểm của đèn sợi đốt

Đèn HMI

HMI là viết tắt của Hydrargyrum medium-arc iodide. Nói một cách dễ hiểu hơn thì đèn HMI là đèn chứa khí halogen gốc kim loại (metal-halide) phát ra tia hồ quang có chiều dài trung bình. Nghe có vẻ sặc mùi kỹ thuật quá nhỉ! Đèn HMI có khả năng phát ra khoảng từ 85 đến 108 lumen trên watt, cao hơn 4 lần so với các đèn sợi đốt thông thường. Chúng có thể tạo ra ánh sáng mạnh như vậy là nhờ vào các phản ứng hóa học giữa thủy ngân và dòng điện trong bóng đèn.

Bóng đèn HMI được thiết kế để phát ra ánh sáng có nhiệt độ màu 6000K tương đương với ánh sáng mặt trời. Ánh sáng phát ra từ đèn HMI cũng là ánh sáng liên tục.

Sử dụng

Đèn HMI được sử dụng khi người quay phim cần ánh sáng chất lượng cao. Chúng cũng được dùng để giả ánh sáng mặt trời chiếu qua cửa sổ hoặc giả ánh sáng mặt trời khi quay ngoại. Đèn HMI cũng có thể chiếu sáng cho một khu vực có diện tích rất lớn.

Ưu điểm của đèn HMI

Nhược điểm của đèn HMI

Đèn huỳnh quang

Đèn huỳnh quang chứa hơi thủy ngân áp suất thấp dội xung quanh để tạo ra tia cực tím. Đèn huỳnh quang hiệu quả hơn đèn sợi đốt. Chúng có khả năng tạo ra ánh sáng có cường độ 100 lumen trên mỗi watt, tương tự như ánh sáng phát ra từ đèn HMI. Vậy thì nó có ý nghĩa gì? Nó có nghĩa là quang phổ của ánh sáng do đèn HMI tỏa ra có thể đạt CRI lên đến 99 điểm. Nhiệt độ màu của đèn huỳnh quang cũng có thể thay đổi từ 2700K đến 6500K.

Ứng dụng của đèn huỳnh quang

Đèn huỳnh quang dùng trong phim thường là loại kết hợp nhiều bóng đèn với nhau để tạo ra một đèn lớn. Bạn có thể kết hợp bao nhiêu bóng tùy ý để tạo ra đèn có độ sáng mong muốn. Tin tốt là bạn có thể tự chọn bóng hoặc ấm hoặc lạnh tùy thuộc vào kịch bản mà bạn đang quay. Bạn nên đặt đèn gần chủ thể vì nó không thể hiện xuất sắc trong không gian mở. Đèn huỳnh quang được dùng trong các cảnh nội và nhỏ gọn và mát hơn so với đèn sợi đốt hoặc đèn HMI.

Ưu điểm của đèn huỳnh quang

Nhược điểm của đèn huỳnh quang

Đèn LED

LED là viết tắt của Light Emitting Diode – điốt phát sáng. Đèn LED là thiết bị bán dẫn thể bền vững. LED rất hiệu quả. Chúng thực sự là loại đèn của tương lai, chủ yếu là bởi vì ngành công nghiệp vẫn đang tiếp tục phát minh ra những cách thức mới để sử dụng chúng. Bây giờ, chúng vẫn đang gặp một số hạn chế nhất định về cường độ sáng khi so với các loại nguồn sáng khác. Nhưng mọi thứ có thể thay đổi rất nhanh. Đèn LED cho ánh sáng gần giống như ánh sáng ban ngày, và nhiều loại có thể thay đổi được nhiệt độ màu. Vậy nên bạn có thể liên tục thay đổi nhiệt độ màu khi cần thiết. Chỉ số CRI của ánh sáng từ đèn LED có thể lên đến hơn 90.

Sử dụng đèn LED.

Hiện nay đèn LED đang ngày càng phổ biến trên phim trường. Bạn có thể dùng pin để cấp nguồn cho chúng. Điều này làm tăng khả năng di động và tính thẩm mỹ – bạn không cần đến những cuộn dây lòng thòng rối rắm nữa. Bạn có thể treo đèn LED ở bất kỳ không gian nào cần thiết. Bạn cũng có thể kết hợp đèn LED với đầu Fresnel như Arri L-series.

Ưu điểm của đèn LED

Nhược điểm của đèn LED

So sánh về hiệu quả chiếu sáng

Hiệu quả về mặt chiếu sáng là một phép đo chỉ ra khả năng phát ra ánh sáng khả kiến của một nguồn sáng trên một mức năng lượng được cho. Nó là tỉ lệ giữa năng lượng nhìn thấy trên năng lượng được cung cấp cho bóng đèn. Watt ra so với watt vào.

CÁC LOẠI ĐÈN DÙNG TRONG PHIM (VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHÚNG)

Tôi nên dùng loại đèn nào?

Tất cả các loại đèn trên. Mỗi loại đèn phục vụ cho một số mục đích nhất địch. Vậy nên nó thực sự phụ thuộc vào việc bạn đang cố gắng thực hiện điều gì trên phim trường, những gì bạn có và bản chất của cảnh và câu chuyện.

Nguồn: No Film School

Pixel Factory sưu tầm và biên dịch